Het ontstaan van ideeën fascineert me. Ergens, op een plek waar ik niet bij kan, speelt mijn brein continu met de kennis die ik erin stop. Zo nu en dan combineert mijn brein twee dingen, denkt dat daar wel eens iets in zou kunnen zitten, en stuur het naar me op.

Een idee uitwerken tot iets groters vraag vervolgens om tijd en wat geluk. En als het dan iets groters wordt, maak ik wel eens een ideeënkaart. Dat doe ik met een van de meest veelzijdige tools: pen en papier.

Waarom pen en papier

Ik maak mijn tekeningen vaak met pen (geen potlood!) en papier. Deze manier van werken sluit aan bij hoe ideeën zich gedragen:

Ideeën komen op en veranderen over tijd tot iets anders.

De directheid van een pen forceert me hier en daar een fout te accepteren. Als ik wil, kan ik aan een nieuwe versie starten. En als ik daarna nog niet tevreden ben, doe ik dat nog eens.

Door met pen en papier te werken vergroot ik het aantal versies dat ik maak en wordt de ontwikkeling van de tekening zichtbaar.

Een voorbeeld ideeënkaart

Mijn laatste werk, wat ik laat zien als ik data over Haruki Murakami laat zien, duikt in de geest van de Japanse auteur met een reeks data illustraties. Voor dit idee zijn heel wat ontwikkelingen nodig geweest.

Versie één van mijn ideeënkaart bevat veel van die ontwikkelingen, maar ziet er nog wat grof uit:

Versie 1 heeft één doel: een beeld krijgen van de onderdelen waarmee ik kan werken.

Bij versie 2 geef ik het idee een centrale plaats en begin ik opnieuw met pen te tekenen:

Het resultaat ziet er al organischer uit. Maar ik ben nog niet helemaal tevreden. Zo vind ik een recht vlak niet passend voor een idee.

Versie drie krijgt daarom een organische vorm in het midden. Daarnaast voeg ik hier weer kleur aan toe: een kleur voor personen die bijdroegen en een kleur voor ideeën met een directe lijn naar het idee:

Dit is een ideeënkaart waar ik tevreden mee ben.

Het laat mooi zien dat er veel nodig is om een idee te laten ontstaan. Zo moet ik om een reeks illustraties over Haruki Murakami te maken om te beginnen een lezer zijn. Dit ben ik ooit geworden door een boek van Dan Brown dat ik tegenkwam. Door dit boek dacht ik He! Kunnen boeken ook leuk zijn?!. Een hoop andere boeken volgden, voorzichtig begon ik meer te lezen, en toen hoorde ik over Haruki Murakami in een TED talk en een youtube video.

Deze reeks gebeurtenissen an sich zorgt er nog niet voor dat de reeks illustraties ontstaat. Maar het is wel een bouwsteen voor het werk. Een bouwsteen waarvan het bouwwerk nog niet bekend was.

Een ideeënkaart is dus een soort visuele verzameling van onbewuste bouwstenen die ik door de jaren heen verzamelde en bijdroegen aan een idee. Ze laten me inzien welke toevalligheden er nodig waren en dragen zo bij aan een stukje dankbaarheid voor het idee.

Nieuwsgierig?

Tijdens het werken aan mijn Murakami project las ik The Creative Act (Nederlandse titel: Creatief Zijn), een boek over creativiteit. Ik heb me zelden zo herkend in een boek. Dus: als je iets met creativiteit hebt, kan ik je het boek ten zeerste aanraden.